między tymi gatunkami prawie nie pociągają za sobą ofiar w najgorszym razie kilka mrówek z napadniętej kolonii zostaje zabitych lub okaleczonych w pierwszej fazie ataku. Zupetnie inaczej przebiega napaść zbójnic krwistych na kolonie pierwomrówek popielatych (F. cinerea). Zasiedlają one suche środowiska piaszczyste, gdzie budują ptytkie gniazda, szeroko rozpościerające się pod powierzchnią gruntu. W odróżnieniu od innych pierwomrówek tworzą kolonie wielogniazdowe (polikaliczne). Gniazda potączone podziemnymi tunelami mogą stanowić rozlegte systemy o powierzchni nawet kilkuset metrów kwadratowych. Pierwomrówki popielate, w przeciwieństwie do pierwomrówek tagodnych, są bardzo agresywne. Niemniej w miejscach ich wspótwystępowania ze zbójnicami krwistymi mieszane kolonie tych gatunków nie należą do rzadkości. Do niedawna panowato przekonanie, że powstają one w zwykty sposób, czyli w wyniku rabowania po 68 ŚwiatNauki Luty2000 PIERWOMRÓWKI POPIELATE rozpoczynają walkę ze zbójnicami krwistymi na dalekim przedpolu gniazda, by inne obrończynie miały czas na zabarykadowanie wejść i ukrycie potomstwa w głębi mrowiska. czwarek pierwomrówek popielatych przez zbójnice krwiste. Dopiero badania przeprowadzone w ostatnich latach przeze mnie i studenta Wydziatu Filozofii i Przyrody KUL Wojciecha Rotkiewicza pozwolity poznać rzeczywistą i zaskakującą genezę mieszanych spoteczeństw (przynajmniej niektórych) tych gatunków. Odkryte zostato zjawisko, które można określić (stosując zwyczajowo przyjętą w myrmekologii terminologię antropomorficzną) mianem kolaboracji, w znaczeniu wspótpracy z okupantem. Okazuje się, że zbójnice krwiste istotnie organizują wyprawy na kolonie pierwomrówek popielatych, lecz rzadko kończą się one pozyskaniem poczwarek. Poza wspomnianą już agresywnością pierwomrówki popielate cechuje także wielka sprawność budowania, co wiąże się ze środowiskiem ich życia wydrążone w piasku gniazda wymagają ustawicznych napraw. Obie te cechy oraz struktura mrowisk pozwalają oblężonym na dtugotrwatą i często skuteczną obronę przed agresorami. Zaciektą walkę z napastnikami pierwomrówki podejmują już na dalekim przedpolu gniazda, dając czas innym robotnicom na zabarykadowanie wejść. W odróżnieniu od wszystkich innych gatunków pierwomrówek pierwomrówki popielate nigdy nie wynoszą potom NIEWOLNICE w gniazdach zbójnic krwistych (w tym przypadku robotnice pierwomrówki łagodnej) na równi z robotnicami gatunku pasożytniczego opiekują się potomstwem i przedstawicielami kasty rozrodczej (uskrzydlone mrówki to samce zbójnicy krwistej). stwa z zagrożonego mrowiska. Po przetamaniu obrony na przedpolu rozpoczyna się swoisty „wyścig budowlany": napastnicy od zewnątrz gwattownie odkopują wejścia, podczas gdy obrońcy zabudowują je od środka. Oblężenie może trwać nawet kilka dni. Kiedy zbójnice krwiste wedrą się wreszcie do środka co nie zawsze się udaje potomstwo pierwomrówek popielatych jest już zwykle bezpiecznie ukryte w odlegtej części mrowiska za solidnie przegrodzonym korytarzem. W przypadku sieci potączonych pod ziemią gniazd spoteczeństwa wielogniazdowego zagrożona kolonia może się nawet w catości niepostrzeżenie ewakuować. Jeśli w zdobytej przez zbójnice części mrowiska znajdują się jeszcze robotnice pierwomrówek, walka toczy się jakiś czas pod ziemią. Stopniowo obopólna agresja stabnie, a początkowo wrogo do siebie nastawione mrówki różnych gatunków zaczynają się tolerować co ewidentnie jest wynikiem standaryzacji zapachów w ciasnych przestrzeniach gniazdowych.